Reportaż z projektu – WARSZTATY „PIEŚNI ŻAŁOBNE – TRADYCJA I WSPÓŁCZESNE KONTEKSTY”
Reportaż dokumentuje realizację projektu „Pieśni żałobne – tradycja i współczesne konteksty”, skierowanego do społeczności lokalnej i zrealizowanego dzięki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej oraz Krajowego Planu Odbudowy. Projekt koncentrował się na wzmacnianiu świadomości tożsamości kulturowej poprzez kontakt z tradycją tanatyczną, jednocześnie otwierając ją na współczesne interpretacje. Istotnym celem było także budowanie postaw opartych na dialogu, szacunku i tolerancji wobec różnych wyznań, obyczajów i wrażliwości religijnej.
#FunduszeUE
#FunduszeEuropejskie
#NextGenerationEU
PIERWSZE WYKONANIE – KONCERT – „PIEŚNI ŻAŁOBNE – TRADYCJA I WSPÓŁCZESNE KONTEKSTY”
Finałowy koncert Pieśni Żałobnych był symbolicznym domknięciem projektu, wspólnym doświadczeniem, w którym tradycja spotkała się ze współczesną wrażliwością. Efekty warsztatów wybrzmiały w formie pierwszej publicznej prezentacji, tworząc przestrzeń refleksji, dialogu międzypokoleniowego i wspólnotowego przeżycia.
Więcej o projekcie
FUNDACJA CZARNY KARZEŁ realizuje przedsięwzięcie
Warsztaty „Pieśni żałobne – tradycja i współczesne konteksty”
Szukamy głosów, które niosą pamięć — dołącz do chóru pieśni żałobnych!
Fundacja Czarny Karzeł zaprasza do udziału w niezwykłym projekcie: „Pieśni żałobne – tradycja i współczesne konteksty”
Zapraszamy na warsztaty międzypokoleniowe, podczas których będziemy zajmować się tworzeniem współczesnych pieśni żałobnych. Podczas zajęć będziemy analizować teksty źródłowe, wspólnie omawiać ich znaczenia i konteksty kulturowe. Zajęcia obejmują również pracę z głosem, rytmem i ruchem scenicznych podczas prób chóralnych. Uczestnicy wezmą także udział w procesie tworzenia kostiumów i elementów scenografii, czerpiących z dawnych wzorców i symboliki ludowej. Nie musisz być profesjonalnym wokalistą — wystarczy otwartość, ciekawość i chęć wspólnego tworzenia.
Spotkania: raz w tygodniu, środa godz.18.00
w Galerii Pleszyński Kobra, ul. Pomorska 86A
Kontakt:
600 451 577 (Grzegorz Pleszyński)
504 648 700 (Małgorzata Pałczyńska)
Odprowadź mnie śpiewem
Warsztat z Dominiką Kiss-Orską
Zapraszam na spotkanie, podczas którego opowiem o śmierci i zwyczajach z nią związanych w różnych kulturach, a następnie skoncentruję się na polskiej tradycji. Przyjrzymy się stałym elementom obrzędów pogrzebowych, regionalnym różnicom i magii towarzyszącej odchodzeniu – szczególnie tej z Pomorza i Kujaw.
Posłuchamy dawnych pieśni żałobnych, porównamy ich wersje, a na koniec wspólnie pośpiewamy, odkrywając znaczenie i siłę wspólnego śpiewu w procesie żegnania.
Prowadzenie: Dominika Kiss-Orska – kulturoznawczyni (UAM), pedagożka (UKW), Dyrektorka festiwalu Ethniesy – przestrzeni poświęconej kulturze tradycyjnej. Przewodniczka piesza i rowerowa, miłośniczka natury i żywego doświadczenia kultury.
TERMIN: 26.11.2025, godz. 18:30, czas trwania warsztatów 1,5 godz.
Rytuały więzi i pamięci
Warsztat z Martą Tarnowską (Instytut Dobrej Śmierci)
Warsztaty „Pieśni żałobne: rytuały więzi i pamięci” prowadzone są przez Martę Tarnowską, etnolożkę i śpiewaczkę pogrzebową, która odwołuje się do tradycji kurpiowskich oraz praktyki śpiewaczej z wiejskich obrzędów żałobnych. Spotkanie skupia się na pielęgnowaniu więzi z osobami zmarłymi poprzez rytuały pamięci, które wykraczają poza moment pogrzebu, obejmując miesiące i lata po śmierci bliskich. Omawiane są tradycyjne praktyki, takie jak modlitwy, rocznicowe spotkania czy wspólne śpiewanie pieśni żałobnych, które tworzą przestrzenie pamięci w domach i społecznościach.
Warsztaty uczą, jak zachować żywe relacje z nieobecnymi fizycznie bliskimi i jak wspierać innych w tym procesie, podkreślając rolę muzyki jako nośnika emocji i pamięci. Zajęcia adresowane są do osób zainteresowanych tradycją, rytuałami oraz współczesnymi sposobami reinterpretacji dawnych zwyczajów, zwłaszcza w mieście.
TERMIN: 11.12.2025, godz. 18:00, czas trwania warsztatów około 2 godz.
Praca z ciałem
Warsztaty z Mają Lubawą
Pieśni żałobne od zawsze były czymś więcej niż tylko śpiewem — towarzyszyły im gesty, rytm kroków, kołysanie ciała, wspólne bycie w ruchu. W kolejnym etapie projektu zapraszamy Was do doświadczenia tej warstwy poprzez pracę z ruchem i rytmem scenicznym. Warsztaty są dostępne dla osób o różnej sprawności fizycznej, proponowane formy ruchu będą indywidualnie dostosowane do możliwości i potrzeb uczestnika.
Zajęcia poprowadzi Maja Lubawa — tancerka i instruktorka tańca współczesnego, której praktyka skupia się na pogłębianiu świadomości ciała, pracy z emocjami w ruchu i poszukiwaniu autentycznego wyrazu. Podczas spotkań będziemy oddawać się ruchowi jako formie przeżywania i uwalniania emocji, szukając połączenia między głosem, rytmem i ciałem.
Uwaga organizacyjna: prosimy o wygodny strój — najlepiej dresy lub ubrania niekrępujące ruchu.
Przypominamy, że równolegle odbywają się regularne spotkania chóru, prowadzone przez Grzegorza Pleszyńskiego — to tam pracujemy nad pieśniami i ich brzmieniem w grupie.
TERMINY: 9.01.2026 oraz 16.01.2026 , godz. 18:00, czas trwania warsztatów około 2 godz.
Miejsce: Szkoła Muzyczna Yamaha, ul. Gdańska 47A, Bydgoszcz
Dawne wzorce i symbolika ludowa. Proces tworzenia kostiumów i elementów scenografii
Prowadzenie: Marta Filipiak
Spotkanie poświęcone będzie analizie dawnych wzorców i symboliki ludowej obecnych w kulturze tradycyjnej oraz ich znaczeniu w kontekście obrzędów, rytuałów i pamięci zbiorowej. Uczestnicy poznają podstawowe motywy, kolory i formy wykorzystywane w tradycyjnych kostiumach oraz elementach scenografii, a także ich symboliczne i kulturowe znaczenia.
TERMIN: czwartek, 22.01.2026 , godz. 18:00, czas trwania warsztatów około 2 godz.
Miejsce: w Galerii Pleszyński Kobra, ul. Pomorska 86A
Kontakt:
600 451 577 (Grzegorz Pleszyński)
504 648 700 (Małgorzata Pałczyńska)
lub mailowo: fundacja.czarnykarzel@gmail.com
Pieśni żałobne – tradycja i współczesne konteksty.
Finał bydgoskiego projektu Fundacji Czarny Karzeł w niezwykłej przestrzeni na Pałukach
Pieśni, które przez wieki towarzyszyły ludziom w chwilach pożegnania, powracają dziś w żywej, współczesnej formie. Zapraszamy na finał projektu „Pieśni żałobne – tradycja i współczesne konteksty” — koncert chóru pieśni żałobnych z gościnnym udziałem bydgoskich muzyków i artystów.
Wprowadzeniem do wydarzenia będzie krótki wykład antropolożki kultury, śpiewaczki, badaczki tradycji muzycznych wsi polskiej oraz doktorki nauk humanistycznych Ewy Grochowskiej. Nakreśli ona kontekst dawnych wierzeń, obrzędów i znaczeń związanych z przemijaniem. Główną częścią wydarzenia będzie jednak koncert — utwory inspirowane tradycyjnymi pieśniami żałobnymi, tworzone na nowo, jako autorskie, współczesne formy muzyczne.
Chór zaprezentuje efekty kilkumiesięcznego procesu artystycznego, a jego brzmienie wzbogacą zaproszeni bydgoscy muzycy. Całość wyreżyseruje i zadyryguje Grzegorz Pleszyński. Finałowy koncert jest podsumowaniem międzypokoleniowego projektu, w ramach którego pracowano z tradycją, głosem, ruchem, symboliką i współczesnym doświadczeniem wspólnoty.
Pełne informacje dotyczące daty, godziny oraz miejsca koncertu dostępne są poniżej.
Ewa Grochowska
Puste noce, szczodre dnie – o śmierci, pożegnaniu, obrzędach przejścia i praktykowaniu pamięci w kulturze tradycyjnej
Pieśniarka i instrumentalistka. Działalność koncertową, edukacyjną i popularyzatorską (od końca lat 90. XX wieku) poświęca muzyce tradycyjnej i kulturze ludowej. Realizuje interdyscyplinarne projekty artystyczne, badawcze i dokumentalne, badania terenowe i kwerendy źródłowe, nagrywa historię mówioną.
Prowadzi warsztaty śpiewu tradycyjnego, podczas których – oprócz pracy nad emisją głosu i nauką stylów wykonawczych – zaprasza uczestniczki/uczestników do pracy nad zagadnieniami pamięci, tożsamości i przekazu tradycji. W latach 2001- 2013 była uczennicą wybitnego skrzypka ludowego Jana Gacy z Przystałowic Małych. Uczyła się także od klarnecisty Stanisława Witkowskiego z Opatowa (2013-2022) i skrzypka Stanisława Głaza z Dzwoli (od 2006 i obecnie). Od 1999 roku poznaje tajemnice śpiewu tradycyjnego od kobiet – wiejskich wykonawczyń najstarszego pokolenia w Polsce, a także na Ukrainie i Białorusi. Jej mistrzynie to między innymi Janina Chmiel z Wólki Ratajskiej, Maria Kowalik z Sędka, Karolina Jadwiga Demianiuk z Dołhobród.
Związana obecnie z zespołami i projektami muzycznymi m.in. Tęgie Chłopy (muzyka Kielecczyzny), zespołem wokalnym Z Lasu (grupa prowadzona przez Jagnę Knittel, zajmująca się tradycjami śpiewaczymi Polesia ukraińskiego i białoruskiego), Boygn Trio (projekt instrumentalny i badawczy dedykowany muzyce żydowskiej zachowanej w pamięci muzykantów polskich, ukraińskich i białoruskich), Orkiestrą Jarmarku Jagiellońskiego w Lublinie, Bujne Ziele (tradycje pieśniowe Pomorza Zachodniego), TUGŁOS oraz PoMore TanzOrkiestra (projekt dedykowany badaniu i rekonstrukcji muzyki tradycyjnej historycznego i kulturowego pogranicza polsko-niemieckiego na terenach obecnego Pomorza Zachodniego). Prowadzi także zespół śpiewaczy, specjalizujący się w śpiewie obrzędowym. Jest specjalistką w dziedzinie tradycyjnego wesela, przygotowywała weselny śpiew obrzędowy m.in. do filmów dokumentalnych, audycji radiowych, Teatru Polskiego Radia.
Jest pomysłodawczynią i współtwórczynią inicjatyw, poświęconych systemowej edukacji i popularyzacji polskiego folkloru muzycznego, dedykowanych w szczególności dzieciom i młodzieży. Były/są to między innymi projekty „Elementarz Tradycji” (we współpracy z Warsztatami Kultury w Lublinie) „Akademia Kleberga” (we współpracy z NiMiT), „Mały Kolberg”, „Złoty talar”. Prowadzi regularne zajęcia instrumentalne dla grupy dziecięcej w ramach programu „Nadbużańskie Ognisko Tradycji” (od wiosny 2024 i obecnie).
Od 2017 roku zajmuje się badaniami nad tożsamością kulturową i przemianami tradycji muzycznych w warunkach trudnych realiów historycznych, na przykład powojennych migracji i przesiedleń. Dedykowane są temu projekty: „Tutejsi: tradycje muzyczne Pomorza Zachodniego” (2017), „Genealogie: muzyka Pomorza Zachodniego” (2018-2019), “Karty Pamięci” (od 2020) oraz „Wolin – wyspa pamięci” (od 2021).
Jest również autorką esejów, felietonów, reportaży i innych tekstów, publikowanych przez m.in.: Radiowe Centrum Kultury Ludowej, portal muzykatradycyjna.pl, Ruch Muzyczny, Glissando, Przekrój, Dwutygodnik, Słowo Żydowskie, Midrasz. Była nominowana do Narody im. Teresy Torańskiej (2021). Zajęła I miejsce w konkursie literackim Voque Polska (2023).
Doktorka nauk humanistycznych (2007).
Data: 31 stycznia, godz. 17:00
Miejsce: Studio Cierpienie, Smarzykowo 6, Smarzykowo (niedaleko Bydgoszczy)
Link do lokalizacji: https://share.google/sPG2vqgCgOL76nkk0
Uwaga: Liczba miejsc ograniczona
Wstęp bezpłatny.
Zapisy na wydarzenie:
504 648 700 (Małgorzata Pałczyńska, w godz. 9:00-15:00)
lub mailowo: fundacja.czarnykarzel@gmail.com
–
Projekt realizowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Krajowego Planu Odbudowy.
Realizujemy projekt: Warsztaty „Pieśni żałobne – tradycja i współczesne konteksty”,
Na realizację projektu otrzymaliśmy wsparcie finansowe z Unii Europejskiej i
Krajowego Planu Odbudowy.
W ramach projektu zrealizujemy następujące zadania: Podpisanie umowy z
prowadzącym i osobami zaangażowanymi w projekt, Przygotowanie plakatów, ulotek,
Promocja wydarzenia, Dokumentacja i stworzenie archiwum Pieśni Żałob, Warsztaty,
Pierwsza prezentacja Pieśni Żałobnych. Dokumentacja filmowa i fotograficzna
projektu, Ewaluacja i Rozliczenie projektu.
Projekt jest skierowany do społeczności lokalnej.
Celem przedsięwzięcia jest wzmacnianie świadomości tożsamości kulturowej
uczestników poprzez kontakt z tradycją, a zarazem kształtowanie postaw opartych na
otwartości, szacunku i tolerancji wobec innych wyznań, obyczajów i wrażliwości
religijnej.
Tradycja tanatyczna, choć lokalna, zawiera uniwersalne przesłania, które
tworzą przestrzeń dla międzykulturowego i międzypokoleniowego dialogu, dając
uczestnikom możliwość twórczego przetwarzania dziedzictwa w duchu
współczesnych wartości.
Całkowity koszt projektu: 171 260,00 PLN.
Wkład Funduszy Europejskich: 137 008,00 PLN.
#FunduszeUE
#FunduszeEuropejskie
#NextGenerationEU
